RCMAS Junior Club | Royal College Monaragala Astronomy

තාරකා විද්‍යාව යනු කුමක්ද?

තාරකා විද්‍යාව යනු විශ්වය තුළ පවතින තාරකා, ග්‍රහලෝක, මන්දාකිණි සහ වෙනත් සියලුම ආකාශ වස්තූන් පිළිබඳ විද්‍යාත්මකව අධ්‍යයනය කරන විෂය පථයයි. මෙය මිනිසාගේ පැරණිතම විද්‍යාවන්ගෙන් එකක් වන අතර, විශ්වයේ සම්භවය, එහි ව්‍යුහය සහ පරිණාමය තේරුම් ගැනීමට අපට උපකාරී වේ.

විෂය පථය අභ්‍යවකාශ වස්තූන් අධ්‍යයනය

පරමාර්ථය විශ්වයේ රහස් සොයා ගැනීම

පරිණාමය උපතේ සිට විනාශය දක්වා

තාරකා විද්‍යාවේ විෂය පථයන්

තාරකා විද්‍යාව යනු හුදෙක් තරු දෙස බැලීම පමණක් නොවේ. එය විශ්වයේ පැවැත්ම, ව්‍යුහය සහ පරිණාමය විමර්ශනය කරන අතිවිශාල විද්‍යා ක්ෂේත්‍රයකි. නිරීක්ෂණාත්මක තාරකා විද්‍යාවේ සිට සෛද්ධාන්තික භෞතික විද්‍යාව දක්වා මෙහි විහිදුණු විවිධ අංශ අපට විශ්වයේ රහස් හෙළි කර දීමට උපකාරී වේ.

තාරකා භෞතික විද්‍යාව තරුවල භෞතික ගුණ අධ්‍යයනය

විශ්ව විද්‍යාව විශ්වයේ ආරම්භය සහ ප්‍රසාරණය

ග්‍රහලෝක විද්‍යාව සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය සහ පිටසක්වල ලෝක

තාරකා විද්‍යාවේ ගණිතය

ගණිතය යනු විශ්වයේ භාෂාවයි. ග්‍රහලෝකවල කක්ෂීය ගමන් මග තීරණය කිරීමේ සිට, තාරකාවක ආයු කාලය ගණනය කිරීම දක්වා සෑම පියවරක්ම පදනම් වී ඇත්තේ ගණිතමය ආකෘති මතය. කෙප්ලර් නියම සහ නිව්ටන්ගේ ගුරුත්වාකර්ෂණ සමීකරණ නොමැතිව අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය කළ නොහැක. තාරකා විද්‍යාව තුළ ගණිතය යනු හුදු ගණනය කිරීමක් නොව, විශ්වය තේරුම් ගැනීමේ ප්‍රධාන යතුරයි.

කක්ෂීය ගණිතය කෙප්ලර්ගේ නියමයන්

දූරස්ථ මිනුම් ත්‍රිකෝණමිතිය සහ ලක්ෂ්‍ය දෘෂ්ටිය

ගුරුත්වාකර්ෂණය නිව්ටන්ගේ සමීකරණ

භෞතික විද්‍යාව සහ තාරකා විද්‍යාව

තාරකා විද්‍යාව යනු විශ්වය නිරීක්ෂණය කිරීම වන අතර, භෞතික විද්‍යාව මගින් එම නිරීක්ෂණයන් තුළ සැඟවුණු ස්වභාවික නියමයන් පැහැදිලි කරයි. ගුරුත්වාකර්ෂණය, ආලෝක වර්ණාවලිය සහ න්‍යෂ්ටික විලයනය වැනි භෞතික විද්‍යාත්මක සංකල්ප නොමැතිව තරු වල උපත හෝ කළු කුහරවල ක්‍රියාකාරිත්වය තේරුම් ගත නොහැක. මෙය විශ්වය ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය විද්‍යාත්මකව තේරුම් ගැනීමට අපට ඇති එකම මගයි.

ගුරුත්වාකර්ෂණය කක්ෂීය චලිත සහ මන්දාකිණි

ආලෝක විද්‍යාව තරු වල රසායනික සංයුතිය

න්‍යෂ්ටික බලය තරු වල ශක්ති උත්පාදනය

විශ්ව විද්‍යාව (Cosmology)

විශ්ව විද්‍යාව යනු මහා පිපිරුම් සිද්ධාන්තයේ (Big Bang Theory) සිට අද දක්වා විශ්වයේ ගමන් මග අධ්‍යයනය කරන විද්‍යාවයි. අඳුරු පදාර්ථ (Dark Matter) සහ අඳුරු ශක්තිය (Dark Energy) වැනි අභිරහස් මගින් විශ්වයේ අනාගතය කෙසේ තීරණය වේද යන්න සොයා බැලීම මෙහි ප්‍රධාන අරමුණයි. අපි දකින තාරකා සහ මන්දාකිණිවලට වඩා අප නොදකින විශාල කොටසක් මෙම විශ්වයේ අන්තර්ගතය.

මූලික සංකල්පය මහා පිපිරුම් සිද්ධාන්තය

ප්‍රධාන අභිරහස අඳුරු ශක්තිය හා පදාර්ථ

ඉලක්කය විශ්වයේ ඉරණම තීරණය කිරීම

ග්‍රහලෝක යනු මොනවාද?

ග්‍රහලෝකයක් ලෙස වර්ගීකරණය වීමට නම්, එම වස්තුව ප්‍රධාන තාරකාවක් වටා පරිභ්‍රමණය විය යුතුය. එමෙන්ම, එහි ඇති ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා එය ගෝලාකාර හැඩයක් ගනී. ග්‍රහලෝක ප්‍රධාන වශයෙන් පාෂාණමය (Terrestrial) සහ වායුමය (Gas Giants) ලෙස වර්ග දෙකකි. මේවා තාරකාවලට සාපේක්ෂව කුඩා වන අතර, සූර්යයා වැනි තාරකාවක් අසල පිහිටි ග්‍රහලෝක පද්ධතියක් "සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයක්" ලෙස හැඳින්වේ.

කක්ෂගත වීම තාරකාවක් වටා ගමන් කිරීම

ගෝලාකාර හැඩය ප්‍රමාණවත් ස්කන්ධයක් තිබීම

ප්‍රධාන වර්ග පාෂාණමය සහ වායුමය ග්‍රහලෝක

තාරකාවක් යනු කුමක්ද?

තාරකාවක් යනු අභ්‍යවකාශයේ පවතින දැවැන්ත, ස්වයං-ගුරුත්වාකර්ෂණය සහිත දීප්තිමත් ගෝලීය ව්‍යුහයකි. එහි හරය තුළ සිදුවන න්‍යෂ්ටික විලයනය මගින් හයිඩ්‍රජන් හීලියම් බවට පත්වන අතර, එම ක්‍රියාවලියෙන් විශ්වයට ආලෝකය සහ තාපය නිදහස් වේ. තරු වල දීප්තිය, ප්‍රමාණය සහ උෂ්ණත්වය ඒවායේ ස්කන්ධය මත පදනම්ව වෙනස් වේ.

ශක්ති ප්‍රභවය න්‍යෂ්ටික විලයනය (Nuclear Fusion)

ප්‍රධාන වායුව හයිඩ්‍රජන් සහ හීලියම්

වර්ගීකරණය ප්‍රමාණය සහ උෂ්ණත්වය අනුව

මන්දාකිණියක් යනු කුමක්ද?

මන්දාකිණියක් යනු බිලියන ගණනක් තරු සහ වායු වලාකුළු වලින් සැදුණු විශ්වයේ පවතින මහා ව්‍යුහයකි. සෑම මන්දාකිණියකම මධ්‍යයේ දැවැන්ත කළු කුහරයක් (Supermassive Black Hole) පිහිටා තිබිය හැක. මේවා විවිධ හැඩයන්ගෙන් (සර්පිලාකාර, ඉලිප්සාකාර සහ අක්‍රමවත්) පවතී. අපගේ ක්ෂීරපථ මන්දාකිණිය පමණක් තරු බිලියන 100කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයකින් සමන්විත වේ.

ප්‍රධාන සංරචක තරු, වායූන් සහ අඳුරු පදාර්ථ

මධ්‍යස්ථානය සුපිරි කළු කුහරයක් (Black Hole)

ප්‍රධාන හැඩයන් සර්පිලාකාර, ඉලිප්සාකාර, අක්‍රමවත්

විශ්වය යනු කුමක්ද?

විශ්වය යනු අවකාශය, පදාර්ථය සහ ශක්තිය එකතු වී සෑදුණු සීමාවක් නොමැති තරම් වූ දැවැන්ත පද්ධතියයි. මහා පිපුරුමෙන් (Big Bang) වසර බිලියන 13.8කට පෙර ආරම්භ වූ විශ්වය තවමත් ප්‍රසාරණය වෙමින් පවතී. අපට නිරීක්ෂණය කළ හැකි විශ්වය (Observable Universe) තුළ මන්දාකිණි බිලියන දස දහස් ගණනක් ඇති බව විශ්වාස කෙරේ.

වයස ආසන්න වශයෙන් වසර බිලියන 13.8

සංරචක අවකාශය, පදාර්ථය සහ අඳුරු ශක්තිය

ප්‍රසාරණය අඛණ්ඩව වේගයෙන් ප්‍රසාරණය වීම

විශ්වය තුළ අපගේ ස්ථානය

අපගේ පෘථිවිය "ක්ෂීරපථය" නම් සර්පිලාකාර මන්දාකිණියක බාහිර අතක (Orion Arm) පිහිටා ඇත. අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය මන්දාකිණියේ කේන්ද්‍රයේ සිට විශාල දුරකින් පිහිටා ඇති අතර, විශ්වයේ අනන්ත තරු ප්‍රමාණය හා සසඳන විට පෘථිවිය ඉතා කුඩා තිතක් වැනිය. අප සිටින්නේ විශ්වයේ කොතැනදැයි අවබෝධ කරගැනීමෙන් අපේ පැවැත්මේ අගය වඩාත් හොඳින් වැටහේ.

නිවහන පෘථිවිය (Earth)

මන්දාකිණිය ක්ෂීරපථය (Milky Way)

පිහිටීම මන්දාකිණි අතක (Orion Arm)

විශ්වයේ ආශ්චර්යය

විශ්වයේ ආශ්චර්යය පවතින්නේ එහි ඇති අසීමිත බව සහ විවිධත්වය තුළයි. උපත ලබන තරු, මියයන තරු, කළු කුහර වැනි අද්භූත වස්තූන් සහ මන්දාකිණිවල ඇති අලංකාර ව්‍යුහයන් විශ්වය කලාවකට සමාන කරයි. අඳුරු පදාර්ථය සහ අඳුරු ශක්තිය වැනි අපට තවමත් සම්පූර්ණයෙන් වටහා ගැනීමට නොහැකි දේවල් පවා මෙම විශ්වයේ ආශ්චර්යයට අගයක් එකතු කරයි.

තරු බිහිවීම ආලෝකයේ දර්ශනීය කර්මාන්තශාලා

කළු කුහර කාලය සහ අවකාශය නැමෙන තැන්

අඳුරු අභිරහස් විශ්වයේ 95%ක් වූ නොපෙනෙන බලවේග

විශ්වයට කෙළවරක් තිබේද?

විද්‍යාත්මකව, විශ්වයට "කෙළවරක්" හෝ "මායිමක්" තිබේදැයි පැවසිය නොහැක. අප දකින විශ්වය "නිරීක්ෂණය කළ හැකි විශ්වය" පමණි. ඒ පිටත පවතින්නේ කුමක්දැයි අපට ආලෝකයේ වේගය නිසා දැකගත නොහැක. විශ්වය සමතලා හෝ වක්‍ර හැඩයකින් යුක්ත විය හැකි අතර, සමහර විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරන්නේ විශ්වය අනන්ත විය හැකි බවයි.

නිරීක්ෂණය කළ හැකි සීමාව ආලෝකයට පැමිණිය හැකි දුර ප්‍රමාණය

අනන්ත විශ්වය සීමාවක් නොමැති අවකාශය

ප්‍රසාරණ අනුපාතය කෙළවරක් ලෙස සිතිය හැකි නිරන්තර ප්‍රසාරණය

ක්ෂීරපථය: අපේ නිවහන

ක්ෂීරපථය යනු සර්පිලාකාර මන්දාකිණියකි (Spiral Galaxy). මෙහි තරු බිලියන 100ත් 400ත් අතර ප්‍රමාණයක් අඩංගු වේ. මන්දාකිණියේ මධ්‍යයේ දැවැන්ත කළු කුහරයක් වන "සජිටේරියස් ඒ" (Sagittarius A*) පවතී. අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පිහිටා ඇත්තේ මධ්‍යයේ සිට ආලෝක වර්ෂ 26,000ක් පමණ දුරින් පිහිටි 'ඔරියන් අත' (Orion Arm) නම් වූ කුඩා ප්‍රදේශයකය.

වර්ගය සර්පිලාකාර (Spiral)

මධ්‍යස්ථානය Sagittarius A* කළු කුහරය

පරිමාණය ආලෝක වර්ෂ 100,000ක පමණ විෂ්කම්භය

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා: අපගේ අසල්වැසියා

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා මන්දාකිණිය (M31) යනු අපගේ ක්ෂීරපථයට (Milky Way) ආසන්නතම විශාල සර්පිලාකාර මන්දාකිණියයි. එය පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ මිලියන 2.5ක් පමණ දුරින් පිහිටා ඇත. වැදගත්ම කරුණ නම්, අනාගතයේදී (වසර බිලියන 4කින් පමණ) ක්ෂීරපථය සහ ඇන්ඩ්‍රොමීඩා එකිනෙක ගැටී අලුත් මන්දාකිණියක් බවට පත්වීමේ ක්‍රියාවලියයි. මෙය විශ්වයේ සිදුවන දැවැන්තම සහ අලංකාරම චලනයන්ගෙන් එකකි.

දුර ප්‍රමාණය ආලෝක වර්ෂ මිලියන 2.5

වර්ගය සර්පිලාකාර මන්දාකිණිය

අනාගතය ක්ෂීරපථය සමඟ ඒකාබද්ධ වීම

මිල්කොමෙඩා: අනාගතයේ මන්දාකිණිය

ක්ෂීරපථය සහ ඇන්ඩ්‍රොමීඩා මන්දාකිණිය අතර සිදුවන ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් හේතුවෙන් වසර බිලියන 4කින් පමණ මෙම දැවැන්ත මන්දාකිණි දෙක එකිනෙක ඒකාබද්ධ වනු ඇත. මෙම ඒකාබද්ධ වීමෙන් නිර්මාණය වන නව සර්පිලාකාර හෝ ඉලිප්සාකාර මන්දාකිණිය "මිල්කොමෙඩා" (Milkomeda) ලෙස නම් කර ඇත. මෙය විශ්වයේ සිදුවන වඩාත්ම ප්‍රබල මන්දාකිණි පරිණාමීය අවස්ථාවකි.

සිදුවන කාලය වසර බිලියන 4කින් පමණ

ප්‍රධාන අංගය ක්ෂීරපථය + ඇන්ඩ්‍රොමීඩා

පරිණාමය නව විශාල මන්දාකිණි ව්‍යුහය

කළු කුහර: විශ්වයේ අද්භූතම වස්තූන්

කළු කුහරයක් බිහිවන්නේ ඉතා විශාල තාරකාවක් එහි ජීවිත කාලය අවසානයේදී තමන්ගේම ගුරුත්වාකර්ෂණය නිසා ඇතුළට කඩා වැටීමෙනි. මෙහිදී එහි සියලු ස්කන්ධය ඉතා කුඩා ලක්ෂ්‍යයකට (Singularity) සීමා වේ. කළු කුහරයකින් පිටතට එන සීමාව "සිදුවීම් ක්ෂිතිජය" (Event Horizon) ලෙස හැඳින්වේ. මෙම සීමාව පසු කරන ඕනෑම දෙයක් - ආලෝකය පවා - නැවත පිටතට පැමිණිය නොහැක.

සිදුවීම් ක්ෂිතිජය ආලෝකයටවත් ගැලවිය නොහැකි සීමාව

Singularity අසීමිත ඝනත්වයක් සහිත කේන්ද්‍රය

බිහිවීම දැවැන්ත තාරකාවක කඩාවැටීම

කළු කුහර සහ අපේ සුරක්ෂිතතාවය

බොහෝ දෙනා සිතන්නේ කළු කුහර විශ්වයේ ඇති වැකුම් ක්ලීනර් (Vacuum cleaners) මෙන් අවට ඇති සියල්ල උරා ගන්නා බවයි. නමුත් එය සත්‍යයක් නොවේ. කළු කුහරයකට හසු වීමට නම් ඔබ එහි ඉතා සමීපයටම යා යුතුය. අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය පිහිටා ඇත්තේ ක්ෂීරපථයේ ආරක්ෂිත කලාපයකය. කළු කුහරයක් අපේ පෘථිවියට හෝ සූර්යයාට අතිශය සමීපයකට පැමිණියහොත් පමණක් එය ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑම් ඇති කළ හැකි නමුත්, එවැනි සිදුවීමක් සිදුවීමේ සම්භාවිතාව ඉතාමත් අඩුය.

ආකර්ෂණ පරාසය සීමිත ගුරුත්වාකර්ෂණ බලපෑමක් පමණි

දැනට පවතින දුර ආලෝක වර්ෂ දහස් ගණනක් ඈතින් පවතී

අවදානම සෘජු තර්ජනයක් නොමැත

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය: අපේ අසල්වැසි අවකාශය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කේන්ද්‍රය වන්නේ සූර්යයායි. එය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මුළු ස්කන්ධයෙන් 99.8%ක් පමණ දරයි. ග්‍රහලෝක අටක් සූර්යයා වටා පරිභ්‍රමණය වේ: බුධ, සිකුරු, පෘථිවිය, අඟහරු (පාෂාණමය ග්‍රහලෝක) සහ බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස්, නෙප්චූන් (වායුමය/අයිස් යෝධයන්). මෙම පද්ධතියේ ප්‍රමාණය සහ ග්‍රහලෝකවල පිහිටීම ජීවය පැවතීමට හිතකර වාතාවරණයක් පෘථිවියට සපයා දෙයි.

කේන්ද්‍රය සූර්යයා (Sun)

ග්‍රහලෝක ප්‍රධාන ග්‍රහලෝක 8ක්

වෙනත් වස්තූන් චන්ද්‍රයන්, වාමන ග්‍රහලෝක, වල්ගාතරු

සූර්යයා: අපේ මව් තාරකාව

සූර්යයා යනු සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ හදවතයි. එය විශාල හයිඩ්‍රජන් සහ හීලියම් වායු බෝලයක් වන අතර එහි හරය තුළ සිදුවන න්‍යෂ්ටික විලයනය මගින් පෘථිවියට අවශ්‍ය ආලෝකය සහ තාපය ලබා දෙයි. සූර්යයා නොමැතිව පෘථිවියේ ජීවය පැවතිය නොහැක. එය අපගේ පද්ධතියේ ඇති විශාලතම වස්තුව වන අතර, එහි ගුරුත්වාකර්ෂණය සියලුම ග්‍රහලෝක තම කක්ෂවල තබා ගනී.

උෂ්ණත්වය හරය තුළ මිලියන 15°C

සංයුතිය හයිඩ්‍රජන් (73%) සහ හීලියම් (25%)

වයස ආසන්න වශයෙන් වසර බිලියන 4.6

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ පෘථිවිය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ ග්‍රහලෝක අට අතරින් පෘථිවියට හිමිවන්නේ සුවිශේෂී ස්ථානයකි. සූර්යයාගේ සිට නිවැරදිම දුරකින් පිහිටා ඇති නිසා පෘථිවියට ජලය ද්‍රව ස්වරූපයෙන් පවත්වා ගැනීමට හැකි උෂ්ණත්වයක් ලැබේ. මෙය ජීවයේ පැවැත්මට ප්‍රධාන හේතුවයි. සිකුරු සහ අඟහරු අතර පිහිටි පෘථිවිය, වායුගෝලයකින් සහ චුම්භක ක්ෂේත්‍රයකින් ආරක්ෂා වී පවතී.

පිහිටීම සූර්යයාගේ සිට 3 වන ග්‍රහලෝකය

කලාපය Goldilocks කලාපය (පරිපූර්ණ උෂ්ණත්වය)

ආරක්ෂාව වායුගෝලය සහ චුම්භක ක්ෂේත්‍රය

අඟහරු: රතු ග්‍රහයා

අඟහරු යනු සූර්යයාගේ සිට 4 වන ග්‍රහලෝකයයි. එහි මතුපිට ඇති යකඩ ඔක්සයිඩ් (මලකඩ) නිසා එය රතු පැහැයෙන් දිස්වේ. අඟහරු මත අතීතයේ ද්‍රව ජලය පැවති බවට විද්‍යාත්මක සාක්ෂි හමුවී ඇති අතර, එය පෘථිවියට සමාන බොහෝ ලක්ෂණ දරයි. මනුෂ්‍යයන්ට ජීවත් විය හැකි දැයි පර්යේෂණ කරන ප්‍රධානම ස්ථානය මෙයයි.

විශේෂත්වය රතු පැහැති මතුපිට (යකඩ ඔක්සයිඩ්)

වායුගෝලය ප්‍රධාන වශයෙන් කාබන් ඩයොක්සයිඩ්

ගවේෂණය රෝවර් යානා මගින් නිරන්තර අධ්‍යයනය

සඳ: පෘථිවියේ ස්වභාවික සහකරු

සඳ පෘථිවිය වටා පරිභ්‍රමණය වන්නේ දින 27.3ක කාලයකිනි. එහි මතුපිට ගැඹුරු ආවාට (Craters) වලින් පිරී පවතින්නේ වසර බිලියන ගණනාවක් පුරා උල්කාපාත ගැටීම නිසාය. සඳ මත වායුගෝලයක් නොමැති අතර, එහි උෂ්ණත්වය දහවල් කාලයේදී ඉතා ඉහළ අගයකත්, රාත්‍රී කාලයේදී ඉතා අඩු අගයකත් පවතී. මිනිසුන් පා තැබූ පළමු සහ එකම අභ්‍යවකාශ වස්තුව මෙයයි.

ප්‍රධාන කාර්යය උදම් රළ පාලනය

මතුපිට ස්වභාවය ආවාට සහ දූවිලිමය පාෂාණ

වායුගෝලය නොමැත (Atmosphere-less)

රාත්‍රී අහසේ දර්ශනය වන දෑ

අප රාත්‍රී අහස දෙස බලන විට දකින තරු, ග්‍රහලෝක සහ වෙනත් ආකාශ වස්තූන් විවිධ වේ. තරු එකිනෙකට සාපේක්ෂව ස්ථාවරව පවතින අතර, ග්‍රහලෝක කාලයත් සමග ස්ථාන මාරු කරමින් ගමන් කරයි. එමෙන්ම මන්දාකිණි, තරු පොකුරු සහ නෙබියුලාවන් ද මනාව දර්ශනය වේ.

තරු ආලෝකය විහිදුවන ස්වයං-දීප්ත වස්තූන්

ග්‍රහලෝක තරු මෙන් නොසෙල්වී ගමන් කරන ආලෝක තිත්

තරු රාශි තරු එකතුවකින් නිර්මාණය වන රටා

අහසේ තරු: විශ්වයේ පහන්

රාත්‍රී අහසේ අප දකින තරු, ඒවායේ වර්ණය, දීප්තිය සහ ප්‍රමාණය අනුව එකිනෙකට වෙනස් වේ. තරු වල වර්ණය මගින් ඒවායේ උෂ්ණත්වය තීරණය වේ; නිල් පැහැති තරු වඩාත් උණුසුම් වන අතර, රතු පැහැති තරු සාපේක්ෂව සිසිල් වේ. අහසේ දකින තරු එකතුවකින් සෑදෙන රටා "තරු රාශි" (Constellations) ලෙස හඳුන්වයි.

උෂ්ණත්වය වර්ණය අනුව (නිල් = උණුසුම්, රතු = සිසිල්)

දීප්තිය තරුවේ ප්‍රමාණය සහ පෘථිවියේ සිට දුර

තරු රාශි අහසේ තරු රටා (උදා: ඕරියන්)

තරු අපෙන් කොපමණ ඈතද?

තරු වල දුර ප්‍රමාණය අතිවිශාල බැවින්, අපි එය මනින්නේ "ආලෝක වර්ෂ" වලින්. ආලෝකය තත්පරයකට කිලෝමීටර් 300,000ක වේගයකින් ගමන් කරයි. වසරක් පුරා ආලෝකය ගමන් කරන දුර ප්‍රමාණය එක "ආලෝක වර්ෂයක්" වේ. උදාහරණයක් ලෙස, අපට ආසන්නතම තරු පද්ධතිය වන 'ප්‍රොක්සිමා සෙන්චූරි' පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ 4.2ක් ඈතින් පිහිටා ඇත. මෙයින් අදහස් වන්නේ, එම තරුවෙන් එන ආලෝකය අප වෙත ළඟා වීමට වසර 4කට වැඩි කාලයක් ගත වන බවයි.

මිනුම් ඒකකය ආලෝක වර්ෂ (Light Years)

සූර්යයාගේ දුර ආලෝක විනාඩි 8.3ක් (සමීපතම තරුව)

සැබෑ යථාර්ථය අප දකින්නේ අතීතයේ ආලෝකයයි

අහසේ දර්ශනය වන ආලෝක පටිය

අප රාත්‍රී අහසේ දකින එම දීප්තිමත් කිරි පැහැති තීරුව සැබවින්ම අපේ ක්ෂීරපථ මන්දාකිණියේ තැටියයි (Galactic Disk). අප සිටින්නේ එම තැටිය තුළ බැවින්, ඇතුළත සිට පිටතට බැලූ විට තරු බිලියන ගණනකගේ එකතුවක් මෙසේ අහස හරහා විහිදුණු ආලෝක පටියක් මෙන් දිස්වේ. එහි අඳුරු පැහැති ඉරි මගින් නිරූපණය කරන්නේ තරු අතර පවතින දැවැන්ත දූවිලි වලාකුළු (Interstellar dust) නිසා ආලෝකය අවහිර වීමයි.

දර්ශනය වන ආකාරය මන්දාකිණි තැටියේ අභ්‍යන්තර දසුන

අඳුරු තිත්/ඉරි දූවිලි වලාකුළු (Dust lanes)

හොඳම කාලය ආලෝක දූෂණය අවම අඳුරු අහසක

වල්ගාතරු: අභ්‍යවකාශයේ සංචාරකයින්

වල්ගාතරුවක් සූර්යයාට සමීප වන විට, එහි ඇති අයිස් වාෂ්ප වී දීප්තිමත් වායු වළල්ලක් සහ දිගු "වල්ගයක්" නිර්මාණය වේ. මෙම වල්ගය සැමවිටම සූර්යයාට විරුද්ධ දිශාවට යොමු වී පවතින්නේ සූර්ය සුළං (Solar winds) නිසාය. වල්ගාතරු බොහොමයක් පැමිණෙන්නේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ කෙළවරේ ඇති 'ඕර්ට් වලාකුළ' (Oort Cloud) නම් අතිවිශාල කලාපයෙනි.

සංයුතිය අයිස්, දූවිලි සහ පාෂාණ

වල්ගය නිර්මාණය සූර්ය තාපය නිසා අයිස් වාෂ්ප වීම

ගමන් පථය ඉතා දිගු ඕවලාකාර කක්ෂ

කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකා: අපේ අභ්‍යවකාශ දෑස්

චන්ද්‍රිකා පෘථිවිය වටා විවිධ උසින් කක්ෂගත කර ඇත. ප්‍රධාන වශයෙන් මේවා භූ-ස්ථාවර (Geostationary) සහ අඩු පෘථිවි කක්ෂ (Low Earth Orbit - LEO) ලෙස වර්ග කළ හැක. චන්ද්‍රිකා මගින් අන්තර්ජාලය, GPS, රූපවාහිනී විකාශන සහ හමුදාමය ඔත්තු බැලීම් වැනි කාර්යයන් සිදු කරයි. වර්තමානයේ පෘථිවිය වටා දහස් ගණනක් ක්‍රියාකාරී සහ අක්‍රිය චන්ද්‍රිකා සහ අභ්‍යවකාශ සුන්බුන් සැරිසරයි.

ප්‍රධාන කාර්යය සන්නිවේදනය, දේශගුණය, GPS

කක්ෂ LEO, MEO, සහ Geostationary

අභියෝගය අභ්‍යවකාශ සුන්බුන් (Space Debris)

රාවණ-1: ශ්‍රී ලංකාවේ අභ්‍යවකාශ ආගමනය

රාවණ-1 යනු "BIRDS-3" ව්‍යාපෘතිය යටතේ නිර්මාණය කරන ලද 'කියුබ් සැට්' (CubeSat) වර්ගයේ නැනෝ චන්ද්‍රිකාවකි. එය 2019 අප්‍රේල් 18 වන දින ජාත්‍යන්තර අභ්‍යවකාශ මධ්‍යස්ථානය (ISS) වෙත යවා, 2019 ජුනි 17 වන දින පෘථිවි කක්ෂයට මුදා හරින ලදී. මෙහි ප්‍රධාන අරමුණ වූයේ ශ්‍රී ලංකාව සහ ඒ ආශ්‍රිත කලාපයේ ඡායාරූප ගැනීම සහ චන්ද්‍රිකා තාක්ෂණය පිළිබඳ දැනුම ශ්‍රී ලංකාවට ලබා ගැනීමයි.

වර්ගය නැනෝ චන්ද්‍රිකා (CubeSat)

දියත් කළ දිනය 2019 අප්‍රේල් 18

ප්‍රධාන කාර්යය කලාපීය නිරීක්ෂණ සහ දත්ත සම්ප්‍රේෂණය

ස්පුට්නික්-1: අභ්‍යවකාශ යුගයේ ආරම්භය

ස්පුට්නික්-1 යනු සරල ලෝහමය ගෝලයක් වූ අතර, එහි රේඩියෝ සම්ප්‍රේෂක සතරක් විය. එය විනාඩි 96කට වරක් පෘථිවිය වටා කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කළේය. මෙයින් නිකුත් කළ "බීප්... බීප්..." හඬ ලොව පුරා ගුවන් විදුලි මධ්‍යස්ථානවලට ඇසුණු අතර, එය මිනිසා අභ්‍යවකාශයට පිවිසි බවට වූ ප්‍රබලතම සාක්ෂිය විය. මෙය අභ්‍යවකාශ තරඟයේ (Space Race) ආරම්භය ලෙසද සැලකේ.

දියත් කළ දිනය 1957 ඔක්තෝබර් 4

හැඩය කිලෝග්‍රෑම් 83.6ක ලෝහමය ගෝලය

ප්‍රතිඵලය අභ්‍යවකාශ තරඟයේ ආරම්භය

යූරි ගගාරින්: අභ්‍යවකාශයේ පළමු මිනිසා

යූරි ගගාරින්ගේ මෙම ගමන මිනිස් ඉතිහාසයේ නව පිටුවක් පෙරළීය. වොස්ටොක් 1 යානය විනාඩි 108ක් තුළ පෘථිවිය වටා එක් සම්පූර්ණ කක්ෂයක් සම්පූර්ණ කළේය. "පෘථිවිය නිල් පැහැතියි, එය කෙතරම් සුන්දරද!" යනුවෙන් ඔහු පැවසූ වදන් අදටත් අභ්‍යවකාශ ගවේෂණ ඉතිහාසයේ ඉතා ප්‍රසිද්ධය. මෙය අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ දැවැන්ත ජයග්‍රහණයක් විය.

ගගනගාමියා යූරි ගගාරින් (සෝවියට් සංගමය)

යානය වොස්ටොක් 1 (Vostok 1)

කාලය 1961 අප්‍රේල් 12 (විනාඩි 108)

ඇපලෝ 11: සඳ මත මිනිස් පියසටහන්

1969 ජූලි 20 වන දින, ඇපලෝ 11 මෙහෙයුම මගින් නීල් ආම්ස්ට්‍රෝං සහ බස් ඕල්ඩ්‍රින් ප්‍රථම වරට සඳ මතුපිටට ගොඩ බැස්සෝය. "මෙය මිනිසෙකුට කුඩා පියවරක්, නමුත් මානව වර්ගයාට දැවැන්ත පිම්මක්" යන නීල් ආම්ස්ට්‍රෝංගේ ප්‍රකාශය අභ්‍යවකාශ ඉතිහාසයේ රන් අකුරින් ලියැවී ඇත. ඔවුන් සඳ මත පා තබා පෘථිවිය වෙත ආරක්ෂිතව ආපසු පැමිණීම මනුෂ්‍ය තාක්ෂණයේ උත්තරීතර ජයග්‍රහණයක් විය.

ගොඩබෑ දිනය 1969 ජූලි 20

ප්‍රධාන පුද්ගලයින් නීල් ආම්ස්ට්‍රෝං සහ බස් ඕල්ඩ්‍රින්

යානය ඊගල් (Eagle) සඳ ගොඩබෑම් යානය

වොයේජර්: අන්තර් තාරකා දූතයා

වොයේජර් 1 සහ 2 යානා මගින් බ්‍රහස්පති, සෙනසුරු, යුරේනස් සහ නෙප්චූන් වැනි ග්‍රහලෝකවල ඉතා සමීප ඡායාරූප සහ දත්ත අපට ලබා දුනි. මේ වන විට වොයේජර් 1 යානය සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයේ මායිම පසුකර 'අන්තර් තාරකා අවකාශයට' (Interstellar space) ඇතුළු වී ඇත. තවත් විශේෂත්වයක් වන්නේ, බාහිර ජීවීන්ට අප ගැන දැනගත හැකි වන පරිදි මිනිස් සංස්කෘතියේ හඬ සහ රූප ඇතුළත් "ගෝල්ඩන් රෙකෝඩ්" (Golden Record) තැටියක් ද මෙම යානා රැගෙන යාමයි.

දියත් කළ දිනය 1977

ප්‍රධාන ජයග්‍රහණය අන්තර් තාරකා අවකාශයට පිවිසීම

විශේෂාංගය ගෝල්ඩන් රෙකෝඩ් (Golden Record)

Artemis II: සඳ කරා වන නව ගමන

Artemis II යනු දශක ගණනාවකට පසු මිනිසුන් රැගෙන සඳ වටා යන පළමු මෙහෙයුමයි. මෙය Orion අභ්‍යවකාශ යානය භාවිතා කරමින් සිදු කරන අතර, අනාගතයේ සඳ මත මිනිසුන් ගොඩබෑම සඳහා වන මූලික පියවරයි. මෙම මෙහෙයුම මගින් ගැඹුරු අභ්‍යවකාශ ගවේෂණය සඳහා වන අපේ හැකියාවන් පරීක්ෂා කරනු ඇත.

අරමුණ සඳ වටා පියාසර කිරීම

යානය Orion අභ්‍යවකාශ යානය

වැදගත්කම අඟහරු ගවේෂණයට අඩිතාලම

තාරකා විද්‍යාවේ නව යුගය

අද වන විට අපි විශ්වයේ අතීතය දෙස බලන්නේ "අධෝරක්ත" (Infrared) තාක්ෂණය භාවිතයෙනි. ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය මගින් මීට වසර බිලියන 13කට පෙර බිහි වූ තරු සහ මන්දාකිණිවල ආලෝකය පවා අපට ග්‍රහණය කරගත හැකිය. මෙය පෘථිවියට සමාන ග්‍රහලෝකවල ජීවය තිබේදැයි සොයා බැලීමට අපට ලැබුණු ශ්‍රේෂ්ඨතම අවස්ථාවයි.

ප්‍රධාන මෙවලම ජේම්ස් වෙබ් දුරේක්ෂය (JWST)

අරමුණ විශ්වයේ ආරම්භය සහ ජීවය සෙවීම

තාක්ෂණය අධෝරක්ත විකිරණ අධ්‍යයනය

කණිෂ්ඨ තාරකා විද්‍යා ඔලිම්පියාඩ්

මෙය පාසල් සිසුන් සඳහා පවත්වනු ලබන ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ තරඟාවලියකි. මෙහිදී තාරකා විද්‍යාව, තාරකා භෞතික විද්‍යාව (Astrophysics) සහ අභ්‍යවකාශ යානා තාක්ෂණය පිළිබඳ ගැඹුරු දැනුම පරීක්ෂා කෙරේ. තර්කානුකූලව ගැටලු විසඳීම සහ ගණිතමය ආකෘති භාවිතය මෙහි අනිවාර්ය අංගයකි. ශ්‍රී ලාංකික සිසුන්ට ජාත්‍යන්තර තලයේ පදක්කම් දිනා ගැනීමට මෙය මහඟු අවස්ථාවකි.

ප්‍රධාන විෂය පථය තාරකා විද්‍යාව සහ භෞතික විද්‍යාව

ඉලක්කය ජාත්‍යන්තර මට්ටමේ නියෝජනය

සූදානම් වීම දින චර්යාව සහ නිරීක්ෂණාගාර භාවිතය

විෂය නිර්දේශය (Junior Syllabus)

කණිෂ්ඨ තාරකා විද්‍යා ඔලිම්පියාඩ් විෂය නිර්දේශය ප්‍රධාන වශයෙන් පාසල් විෂය මාලාව හා බද්ධ වූ මූලික තාරකා විද්‍යා සංකල්ප ආවරණය කරයි. මෙහිදී සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය, ග්‍රහලෝකවල චලනයන්, තාරකා මණ්ඩල සහ අභ්‍යවකාශ ගවේෂණයේ මූලික කරුණු පිළිබඳ ප්‍රායෝගික හා න්‍යායාත්මක දැනුම පරීක්ෂා කෙරේ. තර්කානුකූලව සිතා ගැටලු විසඳීම මෙහි සාර්ථකත්වයට අත්‍යවශ්‍ය වේ.

මූලික සංකල්ප සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය හා චලනයන්

ප්‍රායෝගික අංශය තාරකා මණ්ඩල හඳුනා ගැනීම

විශ්ලේෂණාත්මක දත්ත නිරූපණය සහ ගණිතය

රාත්‍රී කාලය කළමනාකරණය

තාරකා විද්‍යාව හැදෑරීමේදී රාත්‍රී අහස නිරීක්ෂණය සහ න්‍යායාත්මක අධ්‍යයනය නිවැරදිව බෙදාගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. ඔබේ කාලය කාර්යක්ෂම කර ගැනීමට ස්ථාවර කාල සටහනක් අනුගමනය කරන්න. රාත්‍රී නිරීක්ෂණ සඳහා අහස පැහැදිලි කාලගුණයක් පවතින වේලාවන් තෝරා ගැනීමත්, දිවා කාලයේදී මූලික ගණිතමය සහ භෞතික විද්‍යාත්මක ගැටලු විසඳීමත් මගින් ඔබට විශාල ප්‍රගතියක් ලබාගත හැක.

නිරීක්ෂණ වේලාව රාත්‍රී 8:00 - 10:00 (අහස පැහැදිලි විට)

න්‍යායාත්මක අධ්‍යයනය දවල් කාලයේ පැය 2ක්

වැදගත් උපකරණ Stellarium මෘදුකාංගය

දිවා කාලය කළමනාකරණය

දිවා කාලය යනු තාරකා විද්‍යාවේ න්‍යායාත්මක අංශයන් සහ ගණිතමය ගැටලු විසඳීම සඳහා පවතින හොඳම කාලයයි. සූර්යයා නිරීක්ෂණය කිරීම (ආරක්ෂිත උපකරණ භාවිතයෙන්), නක්ෂත්‍ර සිතියම් අධ්‍යයනය කිරීම සහ රාත්‍රියේදී ලබාගත් දත්ත සැකසීම සඳහා මෙම කාලය වැය කරන්න. ඔබේ බුද්ධිමය හැකියාවන් ඔප මට්ටම් කර ගැනීමට දිවා කාලය ඉතා වැදගත් වේ.

න්‍යායාත්මක වැඩ ගණිතය සහ භෞතික විද්‍යා ගැටලු

සූර්ය නිරීක්ෂණ සුදුසු ෆිල්ටර් භාවිතයෙන් පමණක්

දත්ත සැකසුම් රාත්‍රී දත්ත විශ්ලේෂණය

නිදහස් කාලපරිච්ඡේද: අධ්‍යයන අවස්ථා

පාසලේදී ලැබෙන නිදහස් කාලපරිච්ඡේද යනු ඔබේ දැනුම වර්ධනය කර ගැනීමට ඇති රන්වන් අවස්ථාවකි. මෙම කාලය තුළ අහඹු ලෙස කාලය ගත නොකර, පෙර සැලසුම් කළ ගණිතමය අභ්‍යාස හෝ තාරකා විද්‍යාත්මක සිද්ධාන්ත නැවත මතක් කර ගැනීමට යොදා ගන්න. මෙය ඔලිම්පියාඩ් තරඟාවලිය වැනි ඉලක්ක ජය ගැනීමට ඔබට විශාල පිටුවහලක් වනු ඇත.

ඉක්මන් සමාලෝචනය කෙටි සටහන් කියවීම

ගණිතමය අභ්‍යාස ගැටලු 2ක් හෝ 3ක් විසඳීම

සැලසුම් කිරීම අනාගත නිරීක්ෂණ සැලසුම්

සති අන්තය: ගැඹුරු අධ්‍යයනය

සති අන්තය යනු දිගුකාලීන ව්‍යාපෘති සඳහා සහ වඩාත් සංකීර්ණ ගැටලු විසඳීම සඳහා ඇති හොඳම කාලයයි. පාසල් දිනවලදී මඟ හැරුණු කොටස් නැවත ආවරණය කිරීමටත්, රාත්‍රී අහස නිරීක්ෂණය කරමින් සිතියම්ගත කිරීමටත් මෙය ඉතා සුදුසුයි. විවේකය සහ අධ්‍යයනය නිසි ලෙස සමබර කර ගනිමින් මෙම කාලය උපරිම ලෙස භාවිතා කරන්න.

ප්‍රධාන ව්‍යාපෘති පසුගිය ප්‍රශ්න පත්‍ර විසඳීම

රාත්‍රී නිරීක්ෂණ දීර්ඝ නිරීක්ෂණ වාර

සැලසුම් කිරීම සතියේ ඉලක්ක තීරණය කිරීම

කාලයේ සීමිත බව සහ අපේ වගකීම

අප සතු කාලය ඉතා සීමිතය. නමුත් විශ්වයේ රහස් සොයා යාමට අපට ඇත්තේ අනන්ත වූ අවස්ථාවන්ය. තාරකා විද්‍යාව වැනි ක්ෂේත්‍රයක නියැලෙන විට, අප ගත කරන සෑම තත්පරයක්ම දැනුම ගොඩනැගීමට යොදා ගැනීම අපගේ වගකීමකි. අනාගත පරපුරට ශ්‍රී ලංකාවේ නාමය අභ්‍යවකාශ ක්ෂේත්‍රයේ රන් අකුරින් ලිවීමට නම්, අපගේ දෛනික කාලය ඉතා ඉහළ විනයකින් යුතුව කළමනාකරණය කර ගැනීම අත්‍යවශ්‍ය වේ. කාලය යනු නැවත ලබාගත නොහැකි, විශ්වයේ පවතින වටිනාම සම්පතයි.

"අපගේ ජීවිතය කෙටි වුවද, විශ්වය දෙස බලා අප ලබන දැනුම යුග ගණනාවක් පුරා අනාගතයට ඉතිරි වනු ඇත."

WELCOME TOASTRONOMICAL CLUB

තාරකා විද්‍යාව යනු කුමක්ද?

තාරකා විද්‍යා විෂයයන්

තාරකා විද්‍යාවේ විෂය පථයන්

ගණිතය සහ තාරකා විද්‍යාව

තාරකා විද්‍යාවේ ගණිතය

භෞතික විද්‍යාව සහ තාරකා විද්‍යාව

භෞතික විද්‍යාව සහ තාරකා විද්‍යාව

විශ්ව විද්‍යාව

විශ්ව විද්‍යාව (Cosmology)

ග්‍රහලෝක

ග්‍රහලෝක යනු මොනවාද?

තාරකා

තාරකාවක් යනු කුමක්ද?

මන්දාකිණි

මන්දාකිණියක් යනු කුමක්ද?

විශ්වය

විශ්වය යනු කුමක්ද?

විශ්වය තුළ අපි

විශ්වය තුළ අපගේ ස්ථානය

විශ්වයේ ආශ්චර්යය

විශ්වයේ ආශ්චර්යය

විශ්වයේ කෙළවර

විශ්වයට කෙළවරක් තිබේද?

ක්ෂීරපථය

ක්ෂීරපථය: අපේ නිවහන

ඇන්ඩ්‍රොමෙඩා: අපේ අසල්වැසියා

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා: අපගේ අසල්වැසියා

මිල්කොමිඩා

මිල්කොමෙඩා: අනාගතයේ මන්දාකිණිය

කළු කුහර

කළු කුහර: විශ්වයේ අද්භූතම වස්තූන්

කළු කුහර සහ අපේ සුරක්ෂිතතාවය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය: අපේ අසල්වැසි අවකාශය

සූර්යයා

සූර්යයා: අපේ මව් තාරකාව

පෘථිවිය

සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය තුළ පෘථිවිය

අඟහරු

අඟහරු: රතු ග්‍රහයා

සඳ

සඳ: පෘථිවියේ ස්වභාවික සහකරු

රෑ අහසේ දිස්වන දේ

රාත්‍රී අහසේ දර්ශනය වන දෑ

තරු

අහසේ තරු: විශ්වයේ පහන්

තරු වලට ඇති දුර

තරු අපෙන් කොපමණ ඈතද?

අහසේ දිස්වන ආලෝක පටි

අහසේ දර්ශනය වන ආලෝක පටිය

වල්ගා තරු

වල්ගාතරු: අභ්‍යවකාශයේ සංචාරකයින්

චන්ද්‍රිකා

කෘත්‍රිම චන්ද්‍රිකා: අපේ අභ්‍යවකාශ දෑස්

රාවණා-1

රාවණ-1: ශ්‍රී ලංකාවේ අභ්‍යවකාශ ආගමනය

ස්පුට්නික්-1

ස්පුට්නික්-1: අභ්‍යවකාශ යුගයේ ආරම්භය

අභ්‍යවකාශයට ගිය පළමු මිනිසා

යූරි ගගාරින්: අභ්‍යවකාශයේ පළමු මිනිසා

ඇපලෝ 11

ඇපලෝ 11: සඳ මත මිනිස් පියසටහන්

වොයේජර් මෙහෙයුම

වොයේජර්: අන්තර් තාරකා දූතයා

ආටෙමිස් 2

Artemis II: සඳ කරා වන නව ගමන

තාරකා විද්‍යාවේ අනාගතය

තාරකා විද්‍යාවේ නව යුගය

කණිෂ්ඨ තාරකා විද්‍යා ඔලිම්පියාඩ්

කණිෂ්ඨ තාරකා විද්‍යා ඔලිම්පියාඩ්

විෂය නිර්දේශය: තාරකා භෞතික විද්‍යාව සහ ගෝලීය තාරකා විද්‍යාව

විෂය නිර්දේශය (Junior Syllabus)

තාරකා විද්‍යාවේ ප්‍රතිලාභ 10

1. විද්‍යාත්මක දැනුම

2. තාක්ෂණික දියුණුව

3. තාර්කික චින්තනය

4. පෘථිවිය පිළිබඳ අවබෝධය

5. නව සොයාගැනීම්

6. ආශ්වාදය සහ කුතුහලය

WELCOME TO
ASTRONOMICAL CLUB

ඇන්ඩ්‍රොමෙඩා:
අපේ අසල්වැසියා