Home
About
Lessons
Team
Contact



ASTRONOMY / STARGAZING

උතුරු අර්ධගෝලයේ අහස

උතුරු අර්ධගෝලයේ රාත්‍රී අහස සැරිසැරීම සඳහා "ධ්‍රැව තාරකාව" (Polaris) හඳුනා ගැනීම ප්‍රධාන වේ. එය සෑම විටම උතුරු දිශාව නිරූපණය කරන අතර, එය වටා අනෙකුත් තරු භ්‍රමණය වන බවක් පෙනේ. Ursa Major (මහා වලසා) වැනි තරු රටා මගින් ධ්‍රැව තාරකාව සොයා ගැනීම පහසු කරයි.

ධ්‍රැව තාරකාව Polaris (උතුරු දිශාව පෙන්වයි)
ප්‍රධාන තරු රටා Ursa Major, Cassiopeia, Orion
ගවේෂණය තාරකා සිතියම් සහ නිරීක්ෂණ උපකරණ
Polaris and Ursa Major

GEOGRAPHY / EARTH SCIENCES

උතුරු අර්ධගෝලයේ පරාසය

පෘථිවියේ සමකයෙන් (Equator) උතුරට පිහිටි කොටස උතුරු අර්ධගෝලය ලෙස හැඳින්වේ. භූගෝලීය වශයෙන් මෙය අංශක 0 (සමකය) සිට අංශක 90 උත්තර අක්ෂාංශය (උතුරු ද්‍රවය) දක්වා වූ ප්‍රදේශය ආවරණය කරයි. පෘථිවියේ ගොඩබිම් ප්‍රදේශවලින් වැඩිම ප්‍රතිශතයක් පිහිටා ඇත්තේ මෙම අර්ධගෝලයේය.

දකුණු මායිම සමකය (0° Latitude)
උතුරු මායිම උතුරු ද්‍රවය (90° North)
ගොඩබිම් ප්‍රමාණය පෘථිවි ගොඩබිමින් ~67% ක්
Northern Hemisphere Map

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

URSA MAJOR (මහා වලසා)

Ursa Major යනු තාරකා විද්‍යාවේ ප්‍රසිද්ධම තරු රටා වලින් එකකි. එහි ඇති තරු 7ක් එකතු වී හැන්දක හැඩයක් (Big Dipper) සාදයි. මෙම හැන්දේ කෙළවරේ ඇති තරු දෙකක් ඔස්සේ මනඃකල්පිත රේඛාවක් ඇඳීමෙන්, කෙලින්ම ධ්‍රැව තාරකාව හෙවත් Polaris සොයාගත හැකිය.

ප්‍රධාන කොටස Big Dipper (හැන්දේ හැඩය)
ප්‍රධාන භාවිතය දිශා දර්ශකයක් ලෙස (Polaris සොයා ගැනීමට)
දෘශ්‍යතාව උතුරු අර්ධගෝලයේ වසර පුරාම
Ursa Major Constellation Map

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

Alioth (අලියොත්)

Alioth යනු Ursa Major හි දීප්තිමත්ම තාරකාවයි. මෙය සූර්යයා මෙන් 3 ගුණයක ස්කන්ධයක් ඇති, නිල්-සුදු පැහැති උප යෝධ (subgiant) තාරකාවකි. තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් මෙම තාරකාව දිගු කලක් තිස්සේ නාවික කටයුතු සහ තාරකා පිහිටීම් මැනීම සඳහා යොදාගෙන ඇත.

දීප්තිමත් ස්වභාවය දෘශ්‍ය විශාලත්වය (Magnitude) ~1.77
වර්ගය A0p උප යෝධ තාරකාව
පිහිටීම Big Dipper හි හඩුව (Handle) කොටසේ
Alioth Location

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

Ursa Major හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

Ursa Major තාරකා මණ්ඩලය තුල මන්දාකිණි කිහිපයක් සහ නෙබියුලා වස්තූන් ඉතා ප්‍රසිද්ධය. විශේෂයෙන්ම Messier නාමාවලියට අයත් වස්තූන් මෙහි රාශියක් දක්නට ලැබේ.

M81 (Bode's Galaxy) දර්ශනීය සර්පිලාකාර මන්දාකිණියක්
M82 (Cigar Galaxy) තරු උපත් විශාල වශයෙන් සිදුවන තැනක්
M101 (Pinwheel Galaxy) පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ මිලියන 21ක් දුරින්
M81 and M82 Galaxies

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

Ursa Major හි අසල්වැසියන්

Ursa Major තාරකා මණ්ඩලය වටා ඉතා වැදගත් තාරකා මණ්ඩල කිහිපයක් පිහිටා ඇත. මෙම අසල්වැසි තරු රටා මගින් තාරකා විද්‍යාඥයන්ට අහසෙහි විශාල ප්‍රදේශයක් නිරීක්ෂණය කිරීමට පහසු වේ.

Draco උතුරු ද්‍රවයට ආසන්නව, වලසාට උතුරින්
Leo වලසාට දකුණින් පිහිටි සිංහ රාශිය
Bootes වලසාගේ වලිගය දෙසින් පිහිටි තරු රටාව
Lynx වලසාට බටහිරින් පිහිටි දුර්වල තරු රටාව
Ursa Major Neighbors

ASTROPHYSICS / STELLAR DYNAMICS

Ursa Major: තාරකා භෞතික විද්‍යාත්මක දත්ත

Ursa Major හි ඇති ප්‍රධාන තරු (Big Dipper) යනු අහසේ අහඹු ලෙස එකට පෙනෙන තරු සමූහයක් පමණක් නොවේ. "Ursa Major Moving Group" ලෙස හඳුන්වන මෙම තරු පද්ධතියේ බොහෝ තරු අභ්‍යවකාශයේ එකම දිශාවකට සහ එකම වේගයකින් ගමන් කරයි.

Ursa Major Moving Group පොදු සම්භවයක් සහිත තරු සමූහයක්
විශේෂ තාරකාව Mizar & Alcor (ද්විත්ව තරු පද්ධතිය)
වයස ආසන්න වශයෙන් වසර මිලියන 300ක්
Mizar and Alcor

URSA MAJOR

පිහිටීම (Location)

මෙය උත්තර අර්ධගෝලයේ පිහිටි තාරකා මණ්ඩලයකි. මෙහි ඇති වඩාත් ප්‍රසිද්ධ කොටස වන්නේ 'Big Dipper' ලෙස හැඳින්වෙන අලංකාර තාරකා 7 ක රටාවයි.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ඇති දීප්තිමත් තාරකාව වන්නේ 'Alioth' ය. සමස්ත තාරකා මණ්ඩලයම රාත්‍රී අහසේ තරමක් දීප්තිමත් ලෙස දෘශ්‍යමාන වේ.

තවත් කරුණු 3ක්

  • ධ්‍රැව තාරකාව සොයාගැනීම: මෙහි 'Dubhe' සහ 'Merak' තාරකා දෙක ඔස්සේ උත්තර ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris) පහසුවෙන් සොයාගත හැක.
  • විශාලත්වය: අහසේ ඇති විශාලතම තාරකා මණ්ඩලවලින් එකකි (තුන්වන විශාලතම තාරකා මණ්ඩලය).
  • ගැලැක්සි නිරීක්ෂණය: මෙම මණ්ඩලය තුළ 'Messier 81' සහ 'Messier 82' වැනි ප්‍රසිද්ධ මන්දාකිණි රාශියක් නිරීක්ෂණය කළ හැකිය.

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

URSA MINOR (කුඩා වලසා)

Ursa Minor යනු අහසේ කුඩා තරු රටාවක් වන අතර, එය "Little Dipper" ලෙසද හැඳින්වේ. මෙය Ursa Major හි Big Dipper ට සමාන හැඩයක් ගන්නා නමුත්, එය ප්‍රමාණයෙන් කුඩාය. මෙහි ඇති වැදගත්ම තාරකාව වන්නේ ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris) වන අතර, එය පෘථිවියේ උතුරු ද්‍රවයට ඉහළින් පාහේ නිශ්චලව පවතී.

ප්‍රධාන තාරකාව Polaris (උතුරු ධ්‍රැව තාරකාව)
වෙනත් නම Little Dipper
පිහිටීම Celestial North Pole අසල
Ursa Minor Constellation Map

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

Ursa Minor හි දීප්තිමත් තරු

කුඩා වලසාගේ තරු රටාවේ දීප්තිමත්ම තරු දෙක වන්නේ Polaris සහ Kochab ය. Polaris සැබෑ උතුරු දෙස පෙන්වන අතර, Kochab අතීතයේදී ධ්‍රැව තාරකාව ලෙස සැලකූ දීප්තිමත් තාරකාවකි.

Polaris (alpha UMi) දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~1.97
Kochab (beta UMi) දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~2.07
Pherkad (gamma UMi) දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~3.00
Ursa Minor Brightest Stars

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

Ursa Minor හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

Ursa Minor තුළ ඇති වස්තූන් හඳුනා ගැනීමට තරමක් අපහසු වන්නේ ඒවායේ දීප්තිය අඩු මට්ටමක පවතින නිසාය. ප්‍රධාන වශයෙන් මෙහි ඇත්තේ වාමන මන්දාකිණි සහ දුරස්ථ වස්තූන්ය.

Ursa Minor Dwarf කිරි සයුරේ ග්‍රහ වාමන මන්දාකිණියක්
NGC 6217 දර්ශනීය සර්පිලාකාර මන්දාකිණිය
NGC 3172 ධ්‍රැවයට ආසන්නතම මන්දාකිණිය
NGC 6217 Galaxy

ASTRONOMY / CELESTIAL POSITIONING

අහසේ පිහිටීම (Celestial Location)

Ursa Minor උතුරු අහසේ 'පරිභ්‍රමණ තරු' (Circumpolar stars) ගණයට අයත් වේ. මින් අදහස් වන්නේ උතුරු අර්ධගෝලයේ සිටින නිරීක්ෂකයන්ට මෙම තරු රටාව වසරේ ඕනෑම රාත්‍රියක අහසේ දර්ශනය වන බවයි. එය සැමවිටම උතුරු ධ්‍රැවය අසල පවතින බැවින් එය කිසිවිටෙකත් ක්ෂිතිජයෙන් පහළට බැස යන්නේ නැත.

ධ්‍රැවීය පිහිටීම සැමවිටම උතුරු දෙසට
සම්බන්ධතාවය Ursa Major ට ඉහළින් පිහිටයි
නිරීක්ෂණය වසර පුරාම (Circumpolar)
Ursa Minor in the Night Sky

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

Ursa Minor හි අසල්වැසියන්

Ursa Minor යනු අහසේ උතුරු ධ්‍රැවය වටා පිහිටි කුඩා මණ්ඩලයක් වන අතර එය වටා ඇති ප්‍රධාන තරු රටා මගින් අපට එය පහසුවෙන් සොයාගත හැකිය.

Draco වලසාගේ වලිගය වටා වංගු ගැසුණු මණ්ඩලය
Cepheus වලසාට යාබදව පිහිටි නිවසේ හැඩති මණ්ඩලය
Camelopardalis වලසාට සහ ධ්‍රැව තාරකාවට උතුරින් පිහිටි ප්‍රදේශය
Ursa Minor and Neighbors

ASTROPHYSICS / CELESTIAL MECHANICS

පැයෙන් පැයට වෙනස් වන පිහිටීම

Polaris (ධ්‍රැව තාරකාව) අහසේ පාහේ නිශ්චලව පැවතුනද, කුඩා වලසාගේ අනෙකුත් තරු පැයෙන් පැයට Polaris වටා කැරකෙන බවක් පෙනේ. පෘථිවියේ භ්‍රමණය නිසා මෙම තරු රටාව සෑම පැය 24කට වරක්ම ධ්‍රැව තාරකාව වටා පූර්ණ වටයක් සම්පූර්ණ කරයි.

ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris) අහසේ නිශ්චල ලක්ෂ්‍යය
භ්‍රමණ කාලය පැය 24කට වරක් පූර්ණ වටයක්
නිරීක්ෂණ බලපෑම පැයකට 15° ක කෝණික විස්ථාපනයක්
Circumpolar motion of stars

URSA MINOR

පිහිටීම (Location)

මෙය උත්තර අර්ධගෝලයේ ධ්‍රැවයට ඉතා ආසන්නව පිහිටා ඇත. Ursa Major මණ්ඩලයට වඩා කුඩා සහ හඳුනා ගැනීමට තරමක් අපහසු වන නමුත්, ධ්‍රැව තාරකාව මෙහි පිහිටා ඇත.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ඇති දීප්තිමත් තාරකාව වන්නේ 'Polaris' ය. Ursa Major මණ්ඩලයට සාපේක්ෂව මෙහි ඇති අනෙකුත් තාරකා වල දීප්තිය බොහෝ සෙයින් අඩුය.

තවත් කරුණු 3ක්

  • ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris): පෘථිවියේ භ්‍රමණ අක්ෂයට සෘජුවම ඉහළින් පිහිටන බැවින්, අහසේ එකම ස්ථානයක පවතින්නාක් මෙන් පෙනේ.
  • Little Dipper: Ursa Major වල ඇති 'Big Dipper' වලට සමාන නමුත් කුඩා හැඩයකින් යුක්ත නිසා මෙය Little Dipper ලෙස හැඳින්වේ.
  • දිශානතිය: නැවියන් සහ සංචාරකයන් පුරාණයේ සිටම උත්තර දිශාව සොයා ගැනීමට මෙම තාරකා මණ්ඩලය භාවිතා කරන ලදී.

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

CASSIOPEIA (කැසියෝපියා)

Cassiopeia යනු ග්‍රීක මිථ්‍යා කථා වල එන රැජිනක් නිරූපණය කරන තාරකා මණ්ඩලයකි. අහසේ දීප්තිමත් තරු 5ක් එකතු වී "W" අකුරේ හැඩය ගනී. මෙය ධ්‍රැව තාරකාවට (Polaris) ප්‍රතිවිරුද්ධ පැත්තේ, Ursa Major ට සාපේක්ෂව පිහිටා ඇති නිසා එය හඳුනා ගැනීම පහසුය.

විශේෂ හැඩය "W" හෝ "M" හැඩය
පිහිටීම පරිභ්‍රමණ (Circumpolar) තරු රටාවක්
ප්‍රධාන තාරකාව Schedar (α Cassiopeiae)
Cassiopeia Constellation Map

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

CASSIOPEIA හි දීප්තිමත් තරු

කැසියෝපියාගේ "W" හැඩය සෑදෙන තරු පහම දීප්තිමත්ය. මේවා අතරින් Alpha (Schedar) සහ Beta (Caph) වඩාත්ම කැපී පෙනේ. මෙම තරු පද්ධති නිරීක්ෂණය කිරීම තාරකා විද්‍යාවේදී තරු වර්ගීකරණය තේරුම් ගැනීමට ඉතා වැදගත් වේ.

Schedar (alpha Cas) කැසියෝපියා හි දීප්තිමත්ම තාරකාව
Caph (beta Cas) සුදු පැහැති යෝධ තාරකාව
Gamma (gamma Cas) අසාමාන්‍ය ලෙස දීප්තිය වෙනස් වන තාරකාව
Cassiopeia Brightest Stars

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

CASSIOPEIA හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

කැසියෝපියා තාරකා මණ්ඩලය කිරි සයුරේ මන්දාකිණි තලයේ පිහිටා ඇති නිසා, මෙහි තරු පොකුරු සහ නෙබියුලා වස්තූන් බහුලය. මෙයින් වඩාත් ප්‍රසිද්ධ වස්තූන් කිහිපයක් පහත දැක්වේ.

M103 විවෘත තරු පොකුරක් (Open Cluster)
Cassiopeia A සුපර්නෝවා අවශේෂයක් (Supernova Remnant)
NGC 281 Pacman Nebula (තරු උපත් කලාපයක්)
Cassiopeia A Supernova Remnant

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

කැසියෝපියා සොයා ගන්නේ කෙසේද?

කැසියෝපියා සොයා ගැනීමට ඇති හොඳම මාර්ගය වන්නේ ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris) කේන්ද්‍ර කර ගැනීමයි. උතුරු අහසේ Polaris සොයා ගත් පසු, එයට ප්‍රතිවිරුද්ධ පැත්තේ, Ursa Major ට සාපේක්ෂව කැසියෝපියා පිහිටයි.

පියවර 1 උතුරු දිශාවට මුහුණ දෙන්න
පියවර 2 Polaris හඳුනා ගන්න
පියවර 3 Polaris හි සිට සෘජු රේඛාවක් ඇඳ "W" හැඩය සොයන්න
How to find Cassiopeia

CASSIOPEIA

පිහිටීම (Location)

උත්තර අහසේ සැරිසරන මෙම තාරකා මණ්ඩලය, උත්තර ධ්‍රැවයට (Polaris) සාපේක්ෂව Ursa Major ට ප්‍රතිවිරුද්ධ දිශාවේ පිහිටා ඇත. එය සෑම විටම අහසේ පහසුවෙන් හඳුනාගත හැක.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ප්‍රධාන තාරකා 5 ක් අඩංගු වන අතර, ඒවා තරමක් දීප්තිමත්ය. 'Schedar' සහ 'Caph' වැනි තාරකා මෙහි දීප්තිමත් බව තීරණය කරන ප්‍රධාන තාරකාවන් වේ.

තවත් කරුණු 3ක්

  • 'W' හැඩය: අහසේ පැහැදිලිවම 'W' අකුරක හැඩයෙන් දිස්වන නිසා මෙය හඳුනා ගැනීම ඉතාම පහසුය.
  • මිත්‍යා කතාව: ග්‍රීක මිත්‍යා කතාවලට අනුව, මෙම තාරකා මණ්ඩලය 'කැසියෝපියා' නම් රැජිනගේ රූපය නිරූපණය කරයි.
  • ආකාශ කිරි දිය දහරාව: මෙය ක්ෂීරපථයට (Milky Way) ඉතා ආසන්නව පිහිටා ඇති නිසා, මෙහි නිරීක්ෂණය කරන විට බොහෝ තරකා පොකුරු (Star clusters) දැකගත හැක.

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

ORION (ඔරායන්)

ඔරායන් තාරකා මණ්ඩලය දඩයක්කාරයෙකුගේ ස්වරූපයෙන් අහසේ දිස්වේ. මෙහි ඇති "ඔරායන්ගේ පටිය" (Orion's Belt) ලෙස හැඳින්වෙන පෙළට පිහිටි දීප්තිමත් තරු තුන ඕනෑම කෙනෙකුට පහසුවෙන් හඳුනාගත හැකිය. මෙය තාරකා විද්‍යාවේදී ඉතා වැදගත් මන්දාකිණි පද්ධති රාශියක් අඩංගු ප්‍රදේශයකි.

ප්‍රධාන ලක්ෂණය Orion's Belt (තරු තුනක පෙළ)
දීප්තිමත් තාරකාව Rigel සහ Betelgeuse
දෘශ්‍යතාව ලොව පුරා සෑම තැනකම
Orion Constellation Map

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

ඔරායන්හි දීප්තිමත් තරු

ඔරායන් තාරකා මණ්ඩලය දීප්තිමත් තරු රාශියකින් සමන්විතය. මෙහි ඇති Rigel නිල් පැහැති අති දැවැන්ත තාරකාවක් වන අතර, Betelgeuse යනු රතු පැහැති දැවැන්ත තාරකාවකි. මෙම තරු දෙකේ වර්ණ සහ උෂ්ණත්ව වෙනස්කම් තාරකා විද්‍යාත්මකව ඉතා වැදගත් වේ.

Rigel දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~0.13 (නිල් සුපිරි යෝධ)
Betelgeuse දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~0.50 (රතු සුපිරි යෝධ)
Bellatrix දෘශ්‍ය විශාලත්වය ~1.64
Orion Brightest Stars

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

ඔරායන් සොයා ගන්නේ කෙසේද?

ඔරායන් සොයා ගැනීමට ඇති පහසුම ක්‍රමය වන්නේ එහි 'පටිය' (Orion's Belt) ලෙස හැඳින්වෙන කෙලින් පෙළට පිහිටි තරු තුන හඳුනා ගැනීමයි. මෙම තරු තුන අහසේ ඉතා පැහැදිලිව පෙනෙන අතර, එය දඩයක්කාරයාගේ ඉණ පෙදෙස නිරූපණය කරයි.

පියවර 1 දකුණු හෝ උතුරු අහසේ තරු තුනක පෙළක් සොයන්න
පියවර 2 ඉහළින් ඇති දීප්තිමත් රතු තාරකාව (Betelgeuse) බලන්න
පියවර 3 පහළින් ඇති දීප්තිමත් නිල් තාරකාව (Rigel) හඳුනා ගන්න
How to find Orion

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

ඔරායන්හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

ඔරායන් තාරකා මණ්ඩලය පුරා විසිරී ඇති නෙබියුලාවන් සහ තරු පොකුරු මගින් විශ්වයේ තරු සෑදෙන ආකාරය අධ්‍යයනය කිරීමට මග පෙන්වයි.

M42 (Orion Nebula) දර්ශනීය තරු උපත් කලාපයක්
IC 434 (Horsehead Nebula) අඳුරු දූවිලි වලාකුළක්
M78 පරාවර්තක නෙබියුලාවක් (Reflection Nebula)
Orion Nebula M42

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

ඔරායන්හි අසල්වැසියන්

ඔරායන් තාරකා මණ්ඩලය වටා පිහිටි තරු රටා බොහෝ විට ඔරායන්ගේ දඩයම් කතාවලට සම්බන්ධ වේ. මෙම තාරකා මණ්ඩල එකිනෙකට යාබදව පිහිටා ඇති නිසා අහසේ විශාල ප්‍රදේශයක් නිරීක්ෂණය කිරීමට පහසු වේ.

Taurus (වෘෂභ) ඔරායන් දඩයම් කරන ගොනා
Canis Major (මහා දඩ බල්ලා) ඔරායන්ගේ ගමන් සහකරු
Gemini (මිථුන) ඔරායන්ට තරමක් ඉහළින් පිහිටයි
Lepus (හාවා) ඔරායන්ගේ පාදවලට පහළින් පිහිටි හාවා
Orion and neighbors map

ORION

පිහිටීම (Location)

Orion ලොව පුරා සෑම තැනකම පාහේ දෘශ්‍යමාන වන අතර, එය තාරකා විද්‍යාත්මකව අහසේ සමකයට (Celestial Equator) ආසන්නව පිහිටා ඇත.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ඇති 'Rigel' (නිල් පැහැති) සහ 'Betelgeuse' (රතු පැහැති) යන තාරකා දෙකම රාත්‍රී අහසේ ඇති දීප්තිමත්ම තාරකා අතර වේ.

තවත් කරුණු 3ක්

  • Orion's Belt: දඩයක්කාරයාගේ පටිය ලෙස හැඳින්වෙන එකිනෙකට ආසන්නව පිහිටි දීප්තිමත් තාරකා තුන මෙහි විශේෂත්වයයි.
  • Orion Nebula: පියවි ඇසින් වුවද තරමක් පැහැදිලිව පෙනෙන තාරකා ජනන කලාපයක් (Nebula) මෙහි පිහිටා ඇත.
  • දඩයක්කාරයා: ග්‍රීක මිත්‍යා කතාවලට අනුව, මෙම තාරකා රටාව දඩයක්කාරයෙකුගේ ස්වරූපය නිරූපණය කරයි.

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

CYGNUS (හංසයා)

Cygnus තාරකා මණ්ඩලය පියාපත් විහිදා ගමන් කරන හංසයෙකුගේ හැඩයෙන් අහසේ දිස්වේ. මෙහි ඇති තරු රටාව "Northern Cross" (උතුරු කුරුසිය) ලෙසද හඳුන්වනු ලබයි. එය ගිම්හාන අහසේ ඉතා පැහැදිලිව දර්ශනය වන තරු රටාවකි.

ප්‍රධාන තාරකාව Deneb
විශේෂ ලක්ෂණය Northern Cross හැඩය
පහසුව කිරි සයුර (Milky Way) මැද පිහිටයි
Cygnus Constellation Map

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

Cygnus සොයා ගන්නේ කෙසේද?

Cygnus සොයා ගැනීමට ඇති පහසුම ක්‍රමය වන්නේ ගිම්හාන අහසේ ඉතා දීප්තිමත් තරු තුනකින් සෑදෙන 'ගිම්හාන ත්‍රිකෝණය' (Summer Triangle) සොයා ගැනීමයි. Deneb යනු මෙම ත්‍රිකෝණයේ ඇති ප්‍රධාන තාරකාවකි.

පියවර 1 Vega, Deneb, Altair යන තරු තුන සොයන්න
පියවර 2 Deneb තාරකාව හඳුනා ගන්න
පියවර 3 එම තාරකාවේ සිට කිරි සයුර දිගේ හංසයාගේ හැඩය බලන්න
Finding Cygnus using Summer Triangle

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

CYGNUS හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

Cygnus යනු තාරකා උත්පාදනය වන විශාල වායු වලාකුළු සහ සුපර්නෝවා අවශේෂවලින් පිරුණු මණ්ඩලයකි. පහත දැක්වෙන්නේ වඩාත් කැපී පෙනෙන වස්තූන්ය.

North America Nebula (NGC 7000) උතුරු ඇමරිකානු මහද්වීපයේ හැඩය ගන්නා නෙබියුලාව
Veil Nebula (Caldwell 34/33) පුපුරා ගිය සුපර්නෝවා තාරකාවක අවශේෂ
Crescent Nebula (NGC 6888) තරු සුළඟක් මගින් නිර්මාණය වූ වායු වලාකුළක්
North America Nebula

CYGNUS

පිහිටීම (Location)

මෙය උත්තර අර්ධගෝලයේ ක්ෂීරපථය ඔස්සේ පිහිටා ඇති තාරකා මණ්ඩලයකි. ගිම්හාන කාලයේදී උත්තර අර්ධගෝලයේ අහසේ උඩම පිහිටන ප්‍රධානම තාරකා රටාවකි.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ඇති දීප්තිමත්ම තාරකාව 'Deneb' වේ. මෙය රාත්‍රී අහසේ දෘශ්‍යමාන වන දීප්තිමත්ම තාරකා වලින් එකකි.

තවත් කරුණු 3ක්

  • Northern Cross: මණ්ඩලයේ ඇති ප්‍රධාන තාරකා රටාව හරස් හැඩයක් ගන්නා නිසා මෙය 'Northern Cross' ලෙසද හඳුන්වයි.
  • Cygnus X-1: ප්‍රසිද්ධම කළු කුහරයකින් (Black hole) එකක් ලෙස සැලකෙන X-ray මූලාශ්‍රයක් මෙහි පිහිටා ඇත.
  • තාරකා ජනනය: ක්ෂීරපථයේ පිහිටා ඇති බැවින්, මෙහි තාරකා නිරීක්ෂණය කරන විට බොහෝ තරකා පොකුරු සහ නෙබියුලාවන් දැකගත හැක.

ASTROPHYSICS / CONSTELLATIONS

ANDROMEDA (ඇන්ඩ්‍රොමීඩා)

Andromeda තාරකා මණ්ඩලය ග්‍රීක මිථ්‍යා කථා වල එන කුමාරිකාවක් ලෙස නිරූපණය කෙරේ. මෙහි ඇති M31 මන්දාකිණිය අපගේ කිරි සයුරට (Milky Way) ආසන්නතම විශාල සර්පිලාකාර මන්දාකිණියයි.

ප්‍රධාන වස්තුව Andromeda Galaxy (M31)
දීප්තිමත් තාරකාව Alpheratz
දුර ප්‍රමාණය ආලෝක වර්ෂ මිලියන 2.5ක්
Andromeda Constellation Map

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා සොයා ගන්නේ කෙසේද?

Andromeda මන්දාකිණිය සොයා ගැනීමට, පළමුව Pegasus මණ්ඩලයේ ඇති "Great Square" (මහා චතුරස්‍රය) හඳුනා ගන්න. ඉන්පසු එයින් වම්පසට ඇති තරු දාමය ඔස්සේ ඇන්ඩ්‍රොමීඩා සොයාගත හැකිය.

පියවර 1 Pegasus මණ්ඩලයේ "Great Square" එක සොයන්න
පියවර 2 Alpheratz තරුවේ සිට තරු දෙකක් වමට ගමන් කරන්න
පියවර 3 අඳුරු ලපයක් මෙන් පෙනෙන M31 මන්දාකිණිය නිරීක්ෂණය කරන්න
How to find Andromeda Galaxy

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

ANDROMEDA හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා යනු හුදෙක් M31 පමණක් නොවේ. ඒ අවට කුඩා මන්දාකිණි සහ තරු පොකුරු රැසක් පිහිටා ඇති අතර, ඒවා තාරකා විද්‍යාඥයන්ට මන්දාකිණි පරිණාමය අධ්‍යයනය කිරීමට බෙහෙවින් උපකාරී වේ.

M31 (Andromeda Galaxy) ප්‍රධාන සර්පිලාකාර මන්දාකිණිය
M32 M31 හි චන්ද්‍රිකා වාමන මන්දාකිණියක්
NGC 752 විවෘත තරු පොකුරක් (Open Cluster)
Andromeda Galaxy M31 and M32

ASTROPHYSICS / LOCAL GROUP

මන්දාකිණි ගැටුම සහ අනාගතය

ඇන්ඩ්‍රොමීඩා සහ කිරි සයුර දේශීය සමූහයේ (Local Group) විශාලතම මන්දාකිණි දෙකයි. මේවා තත්පරයට කිලෝමීටර 110ක පමණ වේගයකින් එකිනෙකා දෙසට ඇදී එන අතර, ඉදිරි වසර බිලියන 4.5කින් පමණ මේවා එකිනෙක ගැටී එක් විශාල මන්දාකිණියක් බවට පත්වනු ඇත.

Local Group අප අයත් මන්දාකිණි සමූහය
ගැටුමේ ප්‍රතිඵලය නව විශාල ඉලිප්සාකාර මන්දාකිණියක්
දූරස්ථභාවය ආලෝක වර්ෂ මිලියන 2.5ක්
Andromeda and Milky Way collision simulation

ANDROMEDA

පිහිටීම (Location)

උත්තර අහසේ පිහිටි ඇන්ඩ්‍රොමීඩා තාරකා මණ්ඩලය, කැසියෝපියා මණ්ඩලයට යාබදව පිහිටා ඇත. මෙම මණ්ඩලයේ නමින්ම හැඳින්වෙන මන්දාකිණිය මෙහි ප්‍රධාන ආකර්ෂණයයි.

දීප්තිය (Brightness)

අහසේ පියවි ඇසට පෙනෙන දීප්තිමත්ම අභ්‍යවකාශ වස්තූන්ගෙන් එකකි. මන්දාකිණියේ මධ්‍යම කොටස (Core) ඉතා දීප්තිමත් ලෙස රාත්‍රියේදී දැකගත හැකිය.

තවත් කරුණු 3ක්

  • අනාගත ගැටුම: වසර බිලියන ගණනාවකට පසු, ඇන්ඩ්‍රොමීඩා සහ ක්ෂීරපථ මන්දාකිණිය එකිනෙක ගැටී විශාල මන්දාකිණියක් බවට පත්වනු ඇතැයි අපේක්ෂා කෙරේ.
  • දුර: අපගේ පෘථිවියේ සිට ආලෝක වර්ෂ මිලියන 2.5ක් පමණ දුරින් මෙය පිහිටා ඇත.
  • තාරකා රාශිය: අපගේ ක්ෂීරපථයට වඩා වැඩි තාරකා ප්‍රමාණයක් (බිලියනයක් පමණ) මෙහි අඩංගු බව විද්‍යාඥයින් විශ්වාස කරයි.

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

LYRA (වීණාව)

Lyra යනු පුරාණ ග්‍රීක සංගීත භාණ්ඩයක් වන වීණාව නිරූපණය කරන කුඩා තාරකා මණ්ඩලයකි. මෙහි ඇති දීප්තිමත් තාරකාව වන **Vega** අහසේ පස්වන දීප්තිමත්ම තාරකාව ලෙස සැලකේ.

ප්‍රධාන තාරකාව Vega (α Lyrae)
විශේෂත්වය Summer Triangle හි මුදුන
දෘශ්‍යතාව උතුරු අර්ධගෝලයේ ගිම්හාන අහස
Lyra Constellation Map

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

LYRA සොයා ගන්නේ කෙසේද?

Lyra සොයා ගැනීමට ඇති හොඳම මාර්ගය වන්නේ Summer Triangle (ගිම්හාන ත්‍රිකෝණය) හඳුනා ගැනීමයි. Vega යනු එම ත්‍රිකෝණයේ ඇති දීප්තිමත්ම සහ නිල්-සුදු පැහැති තාරකාවයි.

පියවර 1 Summer Triangle (Vega, Deneb, Altair) සොයන්න
පියවර 2 වඩාත්ම දීප්තිමත් තාරකාව (Vega) තෝරා ගන්න
පියවර 3 Vega වටා ඇති කුඩා සමාන්තර චතුරස්‍රය නිරීක්ෂණය කරන්න
How to find Lyra

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

VEGA (වීගා)

Vega (Alpha Lyrae) යනු අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලයට සාපේක්ෂව ආලෝක වර්ෂ 25ක් පමණ දුරින් පිහිටි තාරකාවකි. මෙය තාරකා විද්‍යාවේදී "දීප්තිමත් මිනුම් දණ්ඩක්" ලෙස භාවිතා කරයි.

වර්ගීකරණය A-type ප්‍රධාන අනුක්‍රමික තාරකාවක්
විශේෂත්වය අහසේ 5 වන දීප්තිමත්ම තාරකාව
අනාගතය මීළඟ ධ්‍රැව තාරකාව (Polaris)
Vega star compared to Sun

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

LYRA හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

Lyra හි වඩාත්ම ප්‍රසිද්ධ වස්තූන් අතර නෙබියුලාවන් සහ ගෝලාකාර තරු පොකුරු දැකගත හැකිය. මේවා නිරීක්ෂණය කිරීම සඳහා බොහෝ විට කුඩා දුරේක්ෂයක් අවශ්‍ය වේ.

M57 (Ring Nebula) පුපුරා ගිය තාරකාවක වළයාකාර අවශේෂ
M56 ගෝලාකාර තරු පොකුරක් (Globular Cluster)
Epsilon Lyrae ද්විත්ව-ද්විත්ව තාරකා පද්ධතිය (Double-Double)
Ring Nebula M57

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

LYRA හි අසල්වැසියන්

Lyra තාරකා මණ්ඩලය අවට පිහිටි තාරකා මණ්ඩල ගිම්හාන අහසේ ඉතා ප්‍රසිද්ධය. මේවා ඔස්සේ අහසේ දිශානතිය නිවැරදිව තීරණය කළ හැකිය.

Cygnus (හංසයා) Lyra ට නැගෙනහිරින් පිහිටයි
Hercules (හර්කියුලිස්) Lyra ට බටහිරින් සහ දකුණින් පිහිටයි
Draco (මකරා) උතුරින් පිහිටි දිගු තරු මණ්ඩලය
Vulpecula දකුණින් පිහිටි කුඩා මණ්ඩලය
Lyra neighboring constellations

LYRA

පිහිටීම (Location)

උත්තර අහසේ ගිම්හාන කාලයේදී ඉතා පැහැදිලිව දෘශ්‍යමාන වේ. මෙය Cygnus සහ Hercules තාරකා මණ්ඩලවලට ආසන්නව පිහිටා ඇත.

දීප්තිය (Brightness)

මෙහි ඇති දීප්තිමත්ම තාරකාව වන්නේ 'Vega' ය. මෙය අහසේ ඇති දීප්තිමත්ම සහ වඩාත් වැදගත් තාරකාවකි.

තවත් කරුණු 3ක්

  • Vega තාරකාව: මෙය පෘථිවියේ අනාගත ධ්‍රැව තාරකාව ලෙස සැලකේ (වසර දහස් ගණනාවකට පසු).
  • Ring Nebula: මෙම මණ්ඩලය තුළ ඇති ඉතා ප්‍රසිද්ධ 'Ring Nebula' (M57) තාරකා විද්‍යාඥයින්ගේ නිරීක්ෂණයට ලක්වන සුන්දර වස්තුවකි.
  • කාලය: තාරකා විද්‍යාත්මක ගණනය කිරීම් සඳහා Vega තාරකාව බොහෝ විට මූලික මිණුම් ලකුණක් ලෙස භාවිතා කරයි.

ASTROPHYSICS / CONSTELLATIONS

DRACO (මකරා)

Draco යනු අහසේ දිගු හැඩයක් ඇති මණ්ඩලයක් වන අතර එය 'Ursa Major' සහ 'Ursa Minor' අතර පිහිටා ඇත. මෙම මණ්ඩලය සර්පිලාකාරව උතුරු අහස වටා ගමන් කරන ආකාරයක් පෙනේ.

ප්‍රධාන තාරකාව Thuban
විශේෂත්වය පුරාණ ඊජිප්තුවේ ධ්‍රැව තාරකාව වූ Thuban
හැඩය දිගු වක්‍රාකාර සර්පයෙකුගේ ස්වරූපය
Draco Constellation Map

ASTRONOMY / STARGAZING GUIDE

DRACO සොයා ගන්නේ කෙසේද?

Draco තාරකා මණ්ඩලය අහසේ විශාල වක්‍රයක් ලෙස පිහිටයි. එය හඳුනා ගැනීමට පහසුම මඟ වන්නේ Little Dipper (Ursa Minor) සහ Big Dipper (Ursa Major) අතර ඇති රේඛාව නිරීක්ෂණය කිරීමයි.

පියවර 1 Polaris (උතුරු තරුව) සොයා ගන්න
පියවර 2 Polaris සහ Big Dipper අතර අවකාශය බලන්න
පියවර 3 මකරාගේ හිස (Diamond shape) හඳුනා ගන්න
How to find Draco

ASTROPHYSICS / STELLAR DATA

THUBAN (තුබන්)

Thuban යනු අතීතයේ පෘථිවියේ 'ධ්‍රැව තරුව' (Pole Star) ලෙස සේවය කළ තාරකාවයි. පෘථිවියේ අක්ෂයේ සිදුවන පෙරෙශන් (Precession) චලිතය නිසා දිනෙක මෙය නැවතත් ධ්‍රැව තරුව බවට පත්වේ.

ප්‍රධානත්වය පුරාණ ඊජිප්තුවේ ධ්‍රැව තරුව (ක්‍රි.පූ. 3000)
වර්ගය A-type සුදු යෝධ තාරකාව
දුර ප්‍රමාණය ආලෝක වර්ෂ 300ක් පමණ
Thuban as a pole star

ASTROPHYSICS / DEEP SPACE

DRACO හි අභ්‍යවකාශ වස්තූන්

Draco මණ්ඩලය දුරස්ථ මන්දාකිණි රාශියකට නිවහන වේ. මෙහි ඇති ප්ලැනටරි නෙබියුලාවන් සහ මන්දාකිණි පොකුරු තාරකා විද්‍යාත්මකව අතිශය වැදගත් වේ.

NGC 6543 (Cat's Eye Nebula) ඉතා සංකීර්ණ ව්‍යුහයක් සහිත ප්ලැනටරි නෙබියුලාවක්
NGC 5866 (Spindle Galaxy) දාරය දෙසින් පෙනෙන සර්පිලාකාර මන්දාකිණියක්
Draco Dwarf Galaxy අපගේ මන්දාකිණිය අසල ඇති වාමන මන්දාකිණියක්
Cat's Eye Nebula

ASTRONOMY / CONSTELLATIONS

DRACO හි අසල්වැසියන්

Draco මණ්ඩලය උතුරු අහස වටා වක්‍රව පිහිටා ඇති නිසා, එය Ursa Major (මහා වලසා) සහ Ursa Minor (කුඩා වලසා) වැනි ප්‍රසිද්ධ මණ්ඩල කිහිපයක් මායිම් කරගෙන පවතී.

Ursa Major දකුණු පසින් පිහිටි විශාලතම මණ්ඩලය
Ursa Minor වක්‍රය තුළින් වටවී ඇති මණ්ඩලය
Cepheus උතුරු දෙසින් මායිම් වන මණ්ඩලය
Hercules හිස කොටස අසලින් පිහිටයි
Draco surrounding constellations

DRACO

පිහිටීම (Location)

මෙය උත්තර අහසේ Ursa Major සහ Ursa Minor මණ්ඩල දෙක අතර වක්‍රව පිහිටා ඇත. මෙය වසර පුරාම උත්තර අර්ධගෝලයේ දැකගත හැකි තාරකා මණ්ඩලයකි.

දීප්තිය (Brightness)

මෙම මණ්ඩලයේ තාරකා බොහොමයක් මධ්‍යම ප්‍රමාණයේ දීප්තියකින් යුක්ත වේ. මෙහි දීප්තිමත්ම තාරකාව වන්නේ 'Thuban' ය.

තවත් කරුණු 3ක්

  • පුරාණ ධ්‍රැව තාරකාව: මීට වසර 4,000කට පමණ පෙර, 'Thuban' තාරකාව පෘථිවියේ සැබෑ ධ්‍රැව තාරකාව ලෙස පැවතුණි.
  • විශාලත්වය: අහසේ අටවන විශාලතම තාරකා මණ්ඩලය ලෙස මෙය නම් කර ඇත.
  • Draconids උල්කාපාත: ඔක්තෝබර් මාසයේදී දෘශ්‍යමාන වන 'Draconids' නම් උල්කාපාත වර්ෂාව සඳහා මෙම මණ්ඩලය කේන්ද්‍රස්ථානය වේ.

මීළඟ කොටස ළඟදීම

RCMAS වෙතින් ගෙන එන මීළඟ සුවිශේෂී තාරකා විද්‍යා මොඩියුලයන් සහ ගැඹුරු අභ්‍යවකාශ නිරීක්ෂණ පාඩම් මාලාව ඉතා ඉක්මනින් මෙතැනින් බලාපොරොත්තු වන්න.

Written By

Author

Senior Astronomy Consultant

Binul Nethaka - Content Creator

වසර ගණනාවක අත්දැකීම් සහිත ගුරු මණ්ඩලය සහ තාරකා විද්‍යා සංගමයේ ජ්‍යෙෂ්ඨ උපදේශකවරුන් විසින් මෙම පාඩම් මාලාවන් සකස් කර ඇත. නිරවද්‍ය සහ නවීනතම දත්ත පදනම් කරගනිමින් සිසුන්ගේ දැනුම වර්ධනය කිරීම මෙහි අරමුණයි.

Author

Astronomy Club Alumni

Past Member - Himalsha Yasiru

අතීත සාමාජිකයන් වශයෙන් අප ලැබූ දැනුම සහ අත්දැකීම් මතු පරපුර වෙත ලබා දීම සඳහා මෙම ව්‍යාපෘතියට දායකත්වය ලබා දෙන්නෙමු.

Astronomy Newsletter

අලුත්ම තාරකා විද්‍යා පුවත් සහ විශේෂිත පාඩම් මාලාවන් සෘජුවම ඔබගේ විද්‍යුත් තැපෑලට ලබාගන්න.

* අපි කිසිවිටෙකත් ඔබගේ තොරතුරු තෙවන පාර්ශවයන් වෙත ලබා නොදෙන්නෙමු.